📧 alim0355@gmail.com  |  📞 +60-19-5579276
Facebook YouTube Telegram   
Qur'anScience

Qur'anScience

Illuminating the Qur'an Through Science

Laman Utama Tentang Kami Artikel eBook Hubungi Kami DermaDonate
✦ Siri eBook Al-Quran: Sains & Kesihatan ✦
✦ Quran eBook Series: Science & Health ✦
سُورَةُ الْإِخْلَاصِ

Surah Al-Ikhlas

"Memurnikan Keesaan Allah" — Menyamai Sepertiga Al-Qur’an

"Sincerity" — Equal to One Third of the Qur'an

112
Nombor SurahSurah Number
4
Jumlah AyatTotal Verses
Makkiyyah
Jenis SurahSurah Type
Juz 30
KedudukanLocation
⅓
Al-Qur’anOf the Qur'an
📖 Surah Al-Ikhlas ① Maklumat AsasBasic Info ② Teks & TerjemahanText & Translation ③ TafsirCommentary ④ I'jaz IlmiQuran & Science ⑤ Hadis BerkaitanRelated Hadith ⑥ Panduan Amali & DoaPractice & Supplication
Bahagian 1
Section 1

Pengenalan Surah

Introduction

قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ١
"Katakanlah (wahai Muhammad): "(Tuhanku) ialah Allah Yang Maha Esa;" — Al-Ikhlas 112:1
"Say, "He is Allah, the One," — Al-Ikhlas 112:1

Surah Al-Ikhlas ialah surah ke-112 dalam Al-Qur’an, terdiri daripada 4 ayat ringkas namun mengandungi intipati akidah Islam yang paling asas — Tauhid (keesaan Allah ﷻ). Menurut pendapat jumhur ulama ia diturunkan di Makkah, sebagai jawapan kepada kaum musyrikin yang bertanya tentang “nasab” Tuhan yang disembah oleh Rasulullah ﷺ.

Surah Al-Ikhlas is the 112th surah of the Qur'an, with 4 short verses that hold the very essence of Islamic belief — Tawhid (the Oneness of Allah). According to most scholars it was revealed in Makkah, in reply to the polytheists who asked about the "lineage" of the Lord the Prophet ﷺ worshipped.

Rasulullah ﷺ bersabda bahawa surah ini menyamai sepertiga Al-Qur’an (Sahih al-Bukhari, No. 5013), kerana ia mengandungi asas Tauhid yang menjadi salah satu daripada tiga tema besar Al-Qur’an.

The Prophet ﷺ said this surah equals one third of the Qur'an (Sahih al-Bukhari, no. 5013), because it contains the foundation of Tawhid — one of the Qur'an's three great themes.

Nama Surah (Arab)سُورَةُ الْإِخْلَاصِ
Makna NamaKeikhlasan / Memurnikan (Tauhid)
Nama LainAt-Tawhid, Al-Asas, As-Samad, Al-Muqasyqisyah
Nombor Surah112
Bilangan Ayat4 ayat
Juzuk30 (Juz 'Amma)
Jenis WahyuMakkiyyah (pendapat jumhur)
Surah Sebelum / SelepasAl-Masad (111) / Al-Falaq (113)
Surah Name (Arabic)سُورَةُ الْإِخْلَاصِ
MeaningSincerity / Purity of Faith
Other NamesAt-Tawhid, Al-Asas, As-Samad, Al-Muqashqishah
Surah Number112
Total Verses4 verses
Juz30 (Juz 'Amma)
RevelationMakkan (majority view)
Previous / Next SurahAl-Masad (111) / Al-Falaq (113)
Bahagian 2
Section 2

Teks Penuh & Terjemahan

Full Text & Translation

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Ayat 1
Verse 1
قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ١
"Katakanlah (wahai Muhammad): "(Tuhanku) ialah Allah Yang Maha Esa;"
"Say, "He is Allah, the One,"
Ayat 2
Verse 2
ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ٢
"Allah Yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat;"
"Allah, the Eternal Refuge (as-Samad)."
Ayat 3
Verse 3
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣
"Ia tiada beranak, dan Ia pula tidak diperanakkan;"
"He neither begets nor is born,"
Ayat 4
Verse 4
وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌۢ ٤
"Dan tidak ada sesiapapun yang serupa denganNya"."
"nor is there to Him any equivalent.""
📝 Nota: Terjemahan Bahasa Melayu: Tafsir Pimpinan Ar-Rahman (Abdullah Muhammad Basmeih), JAKIM. Terjemahan Inggeris ialah terjemahan ringkas maksud ayat.
📝 Note: The Malay translation follows Tafsir Pimpinan Ar-Rahman (Abdullah Muhammad Basmeih), JAKIM. The English is a concise rendering of the meaning.
Bahagian 3
Section 3

Tafsir Ringkas

Brief Commentary

Ayat 1: Allah Yang Maha Esa

Verse 1: Allah, the One

قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ١
"Katakanlah (wahai Muhammad): "(Tuhanku) ialah Allah Yang Maha Esa;" — Al-Ikhlas 112:1
"Say, "He is Allah, the One," — Al-Ikhlas 112:1

Ahad menegaskan keesaan Allah yang mutlak — tiada sekutu dalam zat, sifat dan perbuatan-Nya.

Ahad affirms Allah's absolute oneness — with no partner in His essence, attributes or actions.

Ayat 2: As-Samad

Verse 2: As-Samad

ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ٢
"Allah Yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat;" — Al-Ikhlas 112:2
"Allah, the Eternal Refuge (as-Samad)." — Al-Ikhlas 112:2

As-Samad bermaksud Tuhan yang menjadi tumpuan seluruh makhluk dalam segala hajat, sedangkan Dia tidak memerlukan sesiapa pun.

As-Samad means the Lord to whom all creation turns in every need, while He needs no one.

Ayat 3–4: Tidak Beranak, Tidak Diperanakkan, Tiada Setara

Verses 3–4: Neither Begets nor Begotten, None Equal

لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣
"Ia tiada beranak, dan Ia pula tidak diperanakkan;" — Al-Ikhlas 112:3
"He neither begets nor is born," — Al-Ikhlas 112:3
وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌۢ ٤
"Dan tidak ada sesiapapun yang serupa denganNya"." — Al-Ikhlas 112:4
"nor is there to Him any equivalent."" — Al-Ikhlas 112:4

Ayat-ayat ini menafikan segala bentuk penyerupaan Allah dengan makhluk — Dia tidak tertakluk kepada proses kelahiran, permulaan atau pengakhiran, dan tiada sesuatu pun yang setara dengan-Nya.

These verses negate any likening of Allah to creation — He is not subject to birth, beginning or end, and nothing is equal to Him.

Bahagian 4
Section 4

Renungan Sains & Kesihatan

Science & Health Reflections

4.1 Keseragaman Alam & Permulaan Alam Semesta

4.1 The Uniformity and Beginning of the Universe

🌌 Renungan: Data teleskop angkasa Planck (keputusan akhir 2018) mengukur umur alam semesta kira-kira 13.8 bilion tahun dan menunjukkan alam awal yang amat seragam. Sumber: https://doi.org/10.1051/0004-6361/201833910
Semua hidupan di Bumi menggunakan kod genetik yang hampir sama — empat basa DNA yang sama.
Hujah Kalam — berasal daripada ulama Islam seperti Imam al-Ghazali — menyatakan setiap yang bermula mesti ada penyebab. Sumber: https://plato.stanford.edu/entries/cosmological-argument/
Perbahasan 'penalaan halus' (fine-tuning) pemalar kosmologi (Weinberg, 1987; Barnes, 2012). Sumber: https://doi.org/10.1071/AS12015
🌌 Reflections: Planck satellite data (final 2018 results) put the universe's age at about 13.8 billion years and show a highly uniform early universe. Source: https://doi.org/10.1051/0004-6361/201833910
All life on Earth uses a near-universal genetic code — the same four DNA bases.
The Kalam argument — rooted in Islamic scholars such as al-Ghazali — holds that whatever begins must have a cause. Source: https://plato.stanford.edu/entries/cosmological-argument/
The 'fine-tuning' debate on the cosmological constant (Weinberg, 1987; Barnes, 2012). Source: https://doi.org/10.1071/AS12015

Nota: Akidah Tauhid tidak bergantung kepada teori sains — sains hanya mengajak kita merenung kebesaran Allah Yang Maha Esa.

Note: The creed of Tawhid does not depend on scientific theory — science simply invites reflection on the greatness of the One God.

4.2 Bacaan Al-Qur’an & Kesihatan Mental

4.2 Qur'an Recitation & Mental Health

🧠 Kajian: Semakan sistematik Ghiasi & Keramat (2018) terhadap 28 kajian: mendengar bacaan Al-Qur’an mengurangkan kebimbangan dalam pelbagai situasi. Sumber: https://doi.org/10.4103/ijnmr.IJNMR_173_17
Semakan sistematik 2022 (International Journal of Public Health): mendengar, membaca dan menghafal Al-Qur’an bermanfaat kepada kesihatan mental. Sumber: https://doi.org/10.3389/ijph.2022.1604998
Semakan IIUM (2019): bacaan Al-Qur’an membantu menstabilkan pesakit di unit rawatan rapi. Sumber: https://doi.org/10.31436/imjm.v18i1.224
Semakan Koenig (2012): amalan keagamaan dikaitkan dengan kadar kemurungan yang lebih rendah. Sumber: https://doi.org/10.5402/2012/278730
🧠 Research: Ghiasi & Keramat's systematic review (2018) of 28 studies: listening to Qur'an recitation reduces anxiety in various settings. Source: https://doi.org/10.4103/ijnmr.IJNMR_173_17
A 2022 systematic review (International Journal of Public Health): listening to, reciting and memorising the Qur'an benefits mental health. Source: https://doi.org/10.3389/ijph.2022.1604998
IIUM review (2019): Qur'an recitation helps stabilise intensive-care patients. Source: https://doi.org/10.31436/imjm.v18i1.224
Koenig's review (2012): religious practice is linked with lower depression. Source: https://doi.org/10.5402/2012/278730
Bahagian 5
Section 5

Hadis Berkaitan

Related Hadith

☾ Hadis 1 — Menyamai Sepertiga Al-Qur’an
☾ Hadith 1 — Equal to One Third of the Qur'an

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَمِعَ رَجُلاً، يَقْرَأُ ‏‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ يُرَدِّدُهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ وَكَأَنَّ الرَّجُلَ يَتَقَالُّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏"‏‏.‏

Daripada Abu Sa‘id al-Khudri رضي الله عنه: Seorang lelaki mendengar seorang lelaki lain membaca “Qul huwallahu ahad” berulang-ulang. Pada pagi harinya dia datang kepada Rasulullah ﷺ dan menceritakannya, seolah-olah menganggapnya sedikit. Rasulullah ﷺ bersabda:
“Demi Tuhan yang jiwaku berada di tangan-Nya, sesungguhnya surah itu benar-benar menyamai sepertiga Al-Qur’an.”
Abu Sa'id al-Khudri said: A man heard another man reciting "Qul huwallahu ahad" repeatedly. In the morning he came to the Messenger of Allah ﷺ and told him, as if he thought it little. The Messenger of Allah ﷺ said: "By Him in whose hand is my soul, it equals one third of the Qur'an."
Riwayat: Sahih al-Bukhari (5013) — Kitab Fada'il al-Qur'an
Sanad: 'Abdullah bin Yusuf → Malik → 'Abd ar-Rahman bin 'Abdullah bin Abi Sa'sa'ah → bapanya → Abu Sa'id al-Khudri RA
Narrated in: Sahih al-Bukhari (5013) — Book of the Virtues of the Qur'an
Chain: 'Abdullah bin Yusuf → Malik → 'Abd ar-Rahman bin 'Abdullah bin Abi Sa'sa'ah → his father → Abu Sa'id al-Khudri RA
✔ Sahih
☾ Hadis 2 — Allah Mencintai Pencinta Surah Al-Ikhlas
☾ Hadith 2 — Allah Loves the One Who Loves Al-Ikhlas

وعن عائشة رضي الله عنها، أن رسول الله ﷺ ، بعث رجلاً على سرية، فكان يقرأ لأصحابه في صلاتهم، فيختم بـ‏{‏قل هو الله أحد‏}‏ فلما رجعوا، ذكروا ذلك لرسول الله، ﷺ ، فقال‏:‏ ‏"‏سلوه لأي شيء كان يصنع ذلك‏؟‏ ‏"‏ فسألوه، فقال ‏:‏ لأنها صفة الرحمن، فأنا أحب أن أقرأ بها، فقال رسول الله ﷺ ‏:‏‏"‏أخبروه أن الله تعالى يحبه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Daripada ‘Aisyah رضي الله عنها: Rasulullah ﷺ mengutus seorang lelaki mengetuai satu pasukan. Dia mengimami sahabat-sahabatnya dan mengakhiri bacaannya dengan “Qul huwallahu ahad”. Apabila ditanya, dia menjawab: “Kerana surah itu mengandungi sifat ar-Rahman, dan aku suka membacanya.” Maka Rasulullah ﷺ bersabda:
“Beritahulah dia bahawa Allah Ta‘ala mencintainya.”
'A'ishah said: The Messenger of Allah ﷺ sent a man to lead an expedition. He led his companions in prayer and ended his recitation with "Qul huwallahu ahad". When asked, he said: "Because it describes the Most Merciful, and I love to recite it." The Messenger of Allah ﷺ said: "Tell him that Allah loves him."
Riwayat: Sahih al-Bukhari (7375) — Kitab at-Tawhid; juga Muslim (813)
Sanad: Muhammad → Ahmad bin Salih → Ibn Wahb → 'Amr → Ibn Abi Hilal → Abu ar-Rijal → 'Amrah binti 'Abd ar-Rahman → 'Aisyah RA
Narrated in: Sahih al-Bukhari (7375) — Book of Tawhid; also Muslim (813)
Chain: Muhammad → Ahmad bin Salih → Ibn Wahb → 'Amr → Ibn Abi Hilal → Abu ar-Rijal → 'Amrah bint 'Abd ar-Rahman → 'Aisyah RA
✔ Sahih (Muttafaqun ‘alaih)
☾ Hadis 3 — Amalan Nabi ﷺ Sebelum Tidur
☾ Hadith 3 — The Prophet's Practice Before Sleep

… «كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فِيهِمَا: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ، يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ، يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ»

Daripada ‘Aisyah رضي الله عنها:
“Sesungguhnya Nabi ﷺ apabila berbaring di tempat tidurnya setiap malam, Baginda menghimpunkan kedua-dua tapak tangannya, lalu meniup padanya dan membaca: Qul huwallahu ahad, Qul a‘udzu birabbil-falaq dan Qul a‘udzu birabbin-nas. Kemudian Baginda menyapu dengan kedua-duanya seluruh tubuh yang dapat dicapai, bermula dari kepala, muka dan bahagian hadapan tubuhnya. Baginda melakukannya tiga kali.”
'A'ishah said: "Every night when the Prophet ﷺ went to bed, he would cup his palms, blow into them and recite: Qul huwallahu ahad, Qul a'udhu birabbil-falaq and Qul a'udhu birabbin-nas. Then he would wipe as much of his body as he could, starting with his head, face and the front of his body. He did that three times."
Riwayat: Sahih al-Bukhari (5017) — Kitab Fada'il al-Qur'an
Sanad: Qutaibah bin Sa'id → Al-Mufaddal → 'Uqail → Ibn Syihab → 'Urwah → 'Aisyah RA
Narrated in: Sahih al-Bukhari (5017) — Book of the Virtues of the Qur'an
Chain: Qutaibah bin Sa'id → Al-Mufaddal → 'Uqail → Ibn Syihab → 'Urwah → 'Aisyah RA
✔ Sahih
☾ Hadis 4 — Allah Wujud dan Tiada Sesuatu Pun Selain-Nya
☾ Hadith 4 — Allah Existed and Nothing Else

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ ﷺ وَعَقَلْتُ نَاقَتِي بِالْبَابِ، فَأَتَاهُ نَاسٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا بَنِي تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَدْ بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا‏.‏ مَرَّتَيْنِ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا أَهْلَ الْيَمَنِ، إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَدْ قَبِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالُوا جِئْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ هَذَا الأَمْرِ قَالَ ‏"‏ كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ غَيْرُهُ، وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ، وَكَتَبَ فِي الذِّكْرِ كُلَّ شَىْءٍ، وَخَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ ‏"‏‏.‏ فَنَادَى مُنَادٍ ذَهَبَتْ نَاقَتُكَ يَا ابْنَ الْحُصَيْنِ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ فَإِذَا هِيَ يَقْطَعُ دُونَهَا السَّرَابُ، فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ تَرَكْتُهَا‏.‏

Daripada ‘Imran bin Husain رضي الله عنهما: … Rasulullah ﷺ bersabda:
“Allah telah ada, dan tidak ada sesuatu pun selain-Nya. Arasy-Nya berada di atas air. Dia menulis dalam az-Zikr (Lauh Mahfuz) segala sesuatu, dan Dia menciptakan langit dan bumi.”
'Imran bin Husain reported: … The Messenger of Allah ﷺ said: "Allah existed and there was nothing other than Him. His Throne was upon the water. He wrote everything in the Record, and He created the heavens and the earth."
Riwayat: Sahih al-Bukhari (3191) — Kitab Bad' al-Khalq
Sanad: 'Umar bin Hafs bin Ghiyath → bapanya → Al-A'masy → Jami' bin Syaddad → Safwan bin Muhriz → 'Imran bin Husain RA
Narrated in: Sahih al-Bukhari (3191) — Book of the Beginning of Creation
Chain: 'Umar bin Hafs bin Ghiyath → his father → Al-A'masy → Jami' bin Syaddad → Safwan bin Muhriz → 'Imran bin Husain RA
✔ Sahih
☾ Hadis 5 — Setiap Penyakit Ada Penawarnya
☾ Hadith 5 — Every Disease Has a Cure

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ ‏"‏ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ دَاءً إِلاَّ أَنْزَلَ لَهُ شِفَاءً ‏"‏‏.‏

Daripada Abu Hurairah رضي الله عنه, daripada Nabi ﷺ, Baginda bersabda:
“Allah tidak menurunkan sesuatu penyakit melainkan Dia juga menurunkan penawarnya.”
Abu Hurairah reported that the Prophet ﷺ said: "Allah has not sent down any disease without sending down its cure."
Riwayat: Sahih al-Bukhari (5678) — Kitab at-Tibb
Sanad: Muhammad bin al-Muthanna → Abu Ahmad az-Zubairi → 'Umar bin Sa'id bin Abi Husain → 'Ata' bin Abi Rabah → Abu Hurairah RA
Narrated in: Sahih al-Bukhari (5678) — Book of Medicine
Chain: Muhammad bin al-Muthanna → Abu Ahmad az-Zubairi → 'Umar bin Sa'id bin Abi Husain → 'Ata' bin Abi Rabah → Abu Hurairah RA
✔ Sahih
Bahagian 6
Section 6

Panduan Amali & Doa

Daily Practice & Supplication

Penutup & Doa

Closing & Supplication

رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ١٢٧
"Wahai Tuhan kami! Terimalah daripada kami (amal kami); sesungguhnya Engkaulah Yang Maha Mendengar, lagi Maha Mengetahui." — Al-Baqarah 2:127 (sebahagian ayat)
"Our Lord, accept (this) from us; indeed You are the All-Hearing, the All-Knowing." — Al-Baqarah 2:127 (part of the verse)

📥 Muat Turun eBook PDF

📥 Download eBook PDF

Kulit eBook Surah Al-Ikhlas

Dapatkan versi PDF lengkap Surah Al-Ikhlas: Sains & Kesihatan — PERCUMA

Get the complete PDF version of Surah Al-Ikhlas: Science & Health — FREE

Muat Turun PDF — PercumaDownload PDF — Free

📚 Sumber & Rujukan

📚 Sources & References

Al-Quran & Tafsir

Qur'an & Tafsir

  • Al-Qur'an al-Karim, Surah Al-Ikhlas 🔗
  • Abdullah Muhammad Basmeih — Tafsir Pimpinan Ar-Rahman (JAKIM)
  • Ibn Kathir — Tafsir al-Qur'an al-'Azim 🔗

Hadith

Hadith

  • Sahih al-Bukhari — No. 3191, 5013, 5017, 5678, 7375
  • Sahih Muslim — No. 813
  • Sunan Abi Dawud — No. 1523, 5082

Sains

Science

  • Planck Collaboration (2020). A&A 641, A6. 🔗
  • Stanford Encyclopedia of Philosophy — Cosmological Argument. 🔗
  • Barnes LA (2012). Publ Astron Soc Aust 29(4). 🔗
  • Particle Data Group — neutron lifetime. 🔗
  • Ghiasi A, Keramat A (2018). Iran J Nurs Midwifery Res 23(6). 🔗
  • Systematic review (2022). Int J Public Health 67. 🔗
  • IIUM Med J Malaysia (2019) 18(1). 🔗
  • Koenig HG (2012). ISRN Psychiatry. 🔗
  • Zaccaro A, et al. (2018). Front Hum Neurosci 12. 🔗